പൂനെ: ഇന്ത്യയിലെ പരിസ്ഥിതി നയരൂപീകരണത്തിൽ വിപ്ലവകരമായ മാറ്റങ്ങൾ കൊണ്ടുവന്ന പ്രമുഖ പരിസ്ഥിതി ശാസ്ത്രജ്ഞൻ മാധവ് ഗാഡ്ഗിൽ (83) അന്തരിച്ചു. വാർദ്ധക്യസഹജമായ അസുഖങ്ങളെത്തുടർന്ന് ബുധനാഴ്ച രാത്രി പൂനെയിലായിരുന്നു അന്ത്യം. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മകൻ സിദ്ധാർത്ഥ ഗാഡ്ഗിലാണ് മരണവാർത്ത സ്ഥിരീകരിച്ചത്.
കേരളം ഉൾപ്പെടെയുള്ള സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ വലിയ രാഷ്ട്രീയ-സാമൂഹിക ചർച്ചകൾക്ക് വഴിവെച്ച ‘ഗാഡ്ഗിൽ കമ്മീഷൻ റിപ്പോർട്ടിന്റെ’ (പശ്ചിമഘട്ട പരിസ്ഥിതി വിദഗ്ധ സമിതി) അധ്യക്ഷൻ എന്ന നിലയിലാണ് അദ്ദേഹം ജനമനസ്സുകളിൽ ഇടംപിടിച്ചത്. പശ്ചിമഘട്ടത്തെ മുഴുവൻ പരിസ്ഥിതി ലോല പ്രദേശമായി പ്രഖ്യാപിക്കണമെന്നും ഗ്രാമസഭകൾക്ക് പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണത്തിൽ നിർണ്ണായക അധികാരം നൽകണമെന്നും അദ്ദേഹം വാദിച്ചു.
വിദ്യാഭ്യാസം: 1942-ൽ ജനിച്ച അദ്ദേഹം പൂനെയിലും മുംബൈയിലുമായി വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കി. ഹാർവാർഡ് സർവകലാശാലയിൽ നിന്ന് ഗണിതശാസ്ത്ര പരിസ്ഥിതി ശാസ്ത്രത്തിൽ പി.എച്ച്.ഡി നേടി. ബാംഗ്ലൂരിലെ ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് സയൻസിൽ (IISc) ‘സെന്റർ ഫോർ ഇക്കോളജിക്കൽ സയൻസസ്’ സ്ഥാപിക്കുന്നതിൽ നിർണ്ണായക പങ്കുവഹിച്ചു.പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണം ജനകീയമാകണമെന്ന് അദ്ദേഹം വിശ്വസിച്ചു. ഇതിന്റെ ഭാഗമായി അദ്ദേഹം വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത ‘ജനകീയ ജൈവവൈവിധ്യ രജിസ്റ്ററുകൾ’ (PBR) പ്രാദേശിക വിജ്ഞാനത്തെ ശാസ്ത്രീയമായി രേഖപ്പെടുത്താൻ സഹായിച്ചു.1986-ൽ നീലഗിരിയിൽ ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യത്തെ ബയോസ്ഫിയർ റിസർവ് സ്ഥാപിക്കുന്നതിൽ അദ്ദേഹം പ്രധാന പങ്കുവഹിച്ചു.
പരിസ്ഥിതി മേഖലയിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിസ്തുലമായ സേവനങ്ങൾക്ക് രാജ്യം അദ്ദേഹത്തെ പത്മശ്രീ (1981), പത്മഭൂഷൺ (2006) എന്നിവ നൽകി ആദരിച്ചു. അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിൽ ‘ടൈലർ പ്രൈസ്’, വോൾവോ എൻവയോൺമെന്റ് പ്രൈസ് എന്നിവയും അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഐക്യരാഷ്ട്രസഭ അദ്ദേഹത്തെ ‘ചാമ്പ്യൻ ഓഫ് ദി എർത്ത്’ ആയി അംഗീകരിച്ചു.
”മനുഷ്യനെ പരിസ്ഥിതിയിൽ നിന്ന് മാറ്റിനിർത്താനാവില്ല; പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണം എന്നത് താഴെത്തട്ടിലുള്ള ജനങ്ങളുടെ അധികാരമാകണം.” – ഇതായിരുന്നു മാധവ് ഗാഡ്ഗിലിന്റെ ദർശനം.
ഗാഡ്ഗിൽ റിപ്പോർട്ടിനെച്ചൊല്ലി വിവാദങ്ങളും എതിർപ്പുകളും ഉണ്ടായെങ്കിലും, പിൽക്കാലത്ത് കേരളത്തിലുണ്ടായ പ്രകൃതിക്ഷോഭങ്ങളുടെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രവചനങ്ങളും നിർദ്ദേശങ്ങളും ഗൗരവത്തോടെ ചർച്ച ചെയ്യപ്പെട്ടു. പ്രകൃതിയെയും സാധാരണക്കാരെയും ഒരുപോലെ സ്നേഹിച്ച ഒരു ശാസ്ത്രജ്ഞനെയാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിയോഗത്തിലൂടെ ഇന്ത്യയ്ക്ക് നഷ്ടമായത്.